De Noorddoorgang – Brussel

Kom binnen, kom binnen, dames en heren. Kom kijken naar de gerenoveerde Noorddoorgang, helemaal zoals hij vroeger was. Veel mensen weten niet dat deze doorgang bestaat. Hij behoort tot ons erfgoed, laten we trots zijn op ons Brussel!

Discreet verscholen tussen de Nieuwstraat en de Adolphe Maxlaan straalt de Noorddoorgang in al zijn vroegere glorie, tot groot genoegen van alle Brusselaars. Dankzij de subsidies, de leden van de Raad van Bestuur en de Directie van de Noorddoorgang werden de werken voltooid en werd de architecturale coherentie van de Galerie hersteld.

De doorgang – die onlosmakelijk verbonden is met de aanleg van de grote lanen waarvan de meeste Europese hoofdsteden in de 19de eeuw voorzien werden – is de tweede belangrijkste van Brussel, na de Koninklijke Sint-Hubertusgalerijen. Hij werd gebouwd in 1881/1882, volgens de plannen van Henri Rieck die zich liet inspireren door het model van een straat met drie niveaus, overdekt met een glazen dak en rijkelijk versierd met decoraties. Als verbinding tussen het de Brouckèreplein en de Nieuwstraat omvatte het eclectische geheel dat besteld werd door de “Société anonyme du Musée et du Passage du Nord” oorspronkelijk een winkelgalerij en het Musée du Nord, met de bedoeling rijke klanten aan te trekken.

De Noorddoorgang vormt een glazen doorsteek tussen twee drukbezochte winkelstraten en beslaat zes niveaus met een lengte van 70 meter en een breedte van zes meter, in totaal goed voor een oppervlakte van meer dan 6.500m². De eigenlijke Galerie werd ontworpen in de typisch eclectische stijl zoals populair aan het einde van de 19de eeuw. Ze werd in amper een jaar gebouwd en opende officieel in februari 1882. Sindsdien is er vanalles veranderd binnen de Noorddoorgang met zijn 32 winkels op de gelijkvloerse verdieping en de verschillende zalen op de eerste verdieping. Zo was er zelfs een museum en op de tweede verdieping een concertzaal voor ongeveer 800 mensen met onder hetzelfde dak een nijverheidszaal, de zaal van de moderne uitvindingen, de kunstzaal, de curiositeitenzaal, de antiquiteitenzaal, die van de schei- en natuurkundige experimenten, een conferentieruimte, eentje gewijd aan behendigheidsspelen, een minitheater en een buffet.

Het succes was groot en de architect H. Rieck werd gefeliciteerd omdat hij erin geslaagd was het terrein optimaal te benutten en er een groot aantal heel verschillende installaties onder te brengen.

Vandaag zijn er nog twintig winkels op de gelijkvloerse verdieping, onder andere doordat verschillende handelszaken uitbreidden en samengevoegd werden. De museumzalen deden geruime tijd dienst als seminariezalen en kamers van het Hotel Metropole, in afwachting van een nieuwe bestemming. Het enige spoor dat nog naar het museumverleden verwijst, is het dubbele opschrift “Musée du Nord” op de gevel aan de Adolphe Maxlaan. Voor de anekdote, een kaartje om het museum te bezoeken kostte een frank.

In zijn tijd ging de bouw van de Noorddoorgang vrij onopgemerkt voorbij, wellicht mede door de prestigieuze architecturale omgeving. De passage wordt aldus omringd door “La Maison des Chats” op nummer een van de A. Maxlaan. Dat gebouw is het werk van de architect Henri Beyaert en werd opgetrokken in 1874. Het ontving verschillende architectuurprijzen en wordt nog steeds beschouwd als een architecturaal juweel uit die periode.

De andere buur van de Noorddoorgang is sinds 1881 en tot op vandaag het prestigieuze Hotel Metropole dat geruime tijd vele banden met de Noorddoorgang had.

In 1892 werd de Noorddoorgang overgenomen door Léon Fontaine van der Straeten. In plaats van de voormalige anonieme vennootschap richtte hij een burgerlijke vennootschap op. Vandaag bestaat het aandeelhouderschap nog steeds vooral uit zijn vele nakomelingen.

Na al die jaren moeten we opkijken om de renovatie van de 32 kariatiden van de hand van de beeldhouwer Jean-François-Joseph Bertheux te bewonderen. Ze vormen moderne allegorieën, zoals de Architectuur, de Sierkunsten, de metaalindustrie, de handel, de Astronomie, de Marine. Het gebruik van beeldhouwwerken, een zeldzaamheid in doorgangen als deze, getuigt van een zekere luxe en draagt bij tot het levendige perspectief. Naast deze 32 beelden op de binnengevels staan er twee kinderbeelden van de beeldhouwer Desenfants aan beide zijden van de oversteek. Ze verbeelden een allegorie van de recreatie aan de ene kant en van de meditatie aan de andere. Beide gehelen werden minutieus gereconstrueerd tijdens de renovatie van de binnengevels van de Doorgang in 2017-2018.

Sinds 1994 is de lijst met uitgevoerde werken erg lang, de gevels van de winkels werden gereconstrueerd met de oorspronkelijke materialen, de vloer werd vervangen, het dak gerenoveerd. Alle elektrische installaties werden vernieuwd, de glazen structuur werd verstevigd, de horloges gerestaureerd en de volledige binnen- en buitenkant helemaal herschilderd.

Al deze renovatiewerken zijn bedoeld om een aantrekkelijke en belangrijke doorgang in de stad in stand te houden, net zoals de charme van een plek die symbool staat voor het Brussel van vroeger. We mogen trots zijn op ons erfgoed!